Berrikuntza Hezkuntzan, oximoron bat?

Atala: Hezkuntza Egilea:

Berrikuntzaz asko hitz egiten da azken urte hauetan eta garbi dago, hezkuntza ez dela “moda” horretatik kanpo geratu.

“Etengabeko hobekuntzan oinarritzen gara…”, “Berrikuntzen bila dihardugu…”, “Etengabeko hobekuntzaren bidez…”… bezalako esaldiak maiz irakur daitezke ikastetxe eta hezkuntza erakunde askoren proiektuetan eta beste dokumentu askotan. Baina sinesgarriak al dira printzipio horiek? Erakunde horien ekintzek hori sostengatzen al dute? Nik uste dut ezetz!

Askoren ustetan, ordea, etengabe ari gara gauzak berritzen eta gure egungo jardunak zerikusirik ez du orain dela urte batzuk egiten genuenarekin. Eta horretan arrazoia dute, noski. Baina horri BERRIKUNTZA dei diezaiokegu? Edo, aldaketa horiek gure ikastetxeetan BERRIKUNTZAREN KULTURA garatzen lagundu al dute? Nik, berriro, ezezko borobil batez erantzuten dut.

Izan ere, berrikuntzaren kultura pentsatzeko eta gauzak egiteko era bat da zeinek balioak ezartzen eta garatzen dituen eta gure ikastetxeetan aldaketak eta hobekuntzak sustatzen, gureganatzen eta dinamizatzen dituzten uste sendoak eta jarrerak ezartzen dituen; konbentzionalak edo tradizionalak diren jokabideekin haustea suposa dezakeen arren.

Eta zeintzuk dira, bada, sustatu eta garatu behar diren balioak eta egiteko era horiek?

  • Etengabeko ikaskuntza
  • Sormena
  • Bikaintasuna
  • Konfiantza
  • Malgutasuna
  • Ziurgabetasunarekin bizitzen jakitea
  • Komunikazio irekia
  • Gardentasuna
  • Kolaborazioa
  • Hezkuntzarekiko berotasuna

Horregatik, nik jarraitzen dut pentsatzen gure ikastetxeetan oso urruti gaudela gisa horretako KULTURA batetik. Eta baieztapen hori berrestera dator lankide baten eskutik iritsi zaidan “Innovación educativa vs. Simulacro: los 5 errores más comunes de las organizaciones educativas que intentan innovar” izeneko artikulu bikaina. Jarraian, bertatik ateratako ideia nagusienak.

[blockquote]1. No se comprende que la innovación parece muchas veces una herejía “Algunos colegios, institutos y universidades deberían comprender que hacen publicidad engañosa cuando dicen que tienen la innovación como valor, pero después amonestan a los profesores que se alejan de las prácticas educativas tradicionales.”

2. La innovación no consiste en utilizar nuevas tecnologías y ya “Profesores que utilizan nuevas tecnologías para dar la clase de siempre no están innovando.”

3. La innovación depende más de una cultura organizacional que de una decisión puntual “Las organizaciones educativas, sin embargo, pretenden ser innovadoras manteniendo estructuras jerárquicas piramidales y estilos de liderazgo autoritarios. La innovación no está reñida con la disciplina (generada asertivamente, empoderando a las personas), pero sí con el autoritarismo. Los valores no se cumplen porque lo repitamos mil veces, sino porque los vivamos en el día a día.”

4. La innovación lo es por aportar valor de una forma diferente a alguien “La innovación es un cambio, una forma nueva de hacer las cosas, una mezcla de cosas que no se había dado antes…que aporta valor al alumno, al proceso de aprendizaje, a la comunidad educativa, a la comunicación, a la organización, etc.

5. La innovación tiene que ver más con las personas que con los procesos “Las organizaciones educativas toman decisiones desde arriba y se limitan a informar hacia abajo del cambio, esperando que éste se produzca milagrosamente. Cuando no lo consiguen, diseñan cientos de procesos rígidos y se limitan a revisar que se cumplan, olvidando que lo importante son las personas que tienen que realizar esos procesos, y la convicción, el compromiso, el entusiasmo y el sentido con que los realizan.”
[/blockquote]

Hau guztia irakurrita, errazago ulertuko da zergatik aipatzen dudan oximoron hitza Hezkuntza-Berrikuntza binomioa definitzeko.

Norbaitek berrikuntzaren bat ezartzen duenean, hoberena izaten da “horrela ezin dugu jokatu, denok ildo beretik joan behar dugu…” eta antzekoak entzutea. Lehen puntuan esaten dena, kasu askotan, lankideengandik iristen baita. Ildo komun bat jarraitzea munduko gauzarik logikoena izanik, ni ez nator bat planteamendu horrekin. Batez ere, Euskal Curriculuma 2006-2007an onartu eta geurea egin genuenetik, ezertxo ere egin ez delako. Hortxe zegoen ildo komun bat denok batera aurrera egiteko, baina immobilismoak epe laburreko arazoak sortzen ez dituenez, jarrera pasiboa saritzen da. Eta baten batek ildo komunak (Euskal Curriculumak) markatutako norabide horretan urratsak ematen dituenean, orduan ildo komuna ez jarraitzea leporatzen zaio edota hegoak mozten zaizkio. Ez al da bitxia?

Irakurri gure Euskal Curriculumean eta Tontxu Camposen 2007ko Curriculum Dekretuan zetozen ondorengo aipamenak:

[blockquote]”Hezkuntzaren funtzioa ez da bakarrik hizkuntza eta kultura transmitituz gizarteratzea; horrez gain, beste funtzio batzuk ere baditu: bizitzako eremu guztietarako prestatzea (familia, gizartea, lana…), ikasten ikasteko konpetentzia garatzea, gure giza izaera zein den ulertzea, pentsamendu kritikoa bultzatzea, sormen gaitasunak garatzea, gure ekintzen erantzule izaten laguntzea… Hezkuntzaren funtzio horiek eta beste batzuk ezin dira bata bestearengandik bereiztuta ulertu, hezkuntza prozesuaren baitan baizik. (…) Euskal Curriculumaren proposamenaren helburua, batetik, XXI. mendean euskal herritar unibertsal gisara bizi ahal izateko ezinbesteko eta oinarrizko konpetentzia komunak bermatzea da. Ikuspegi horretatik, proposamenak irekia izan behar du, curriculum dibertsifikazioak tokia izan dezan eta gizabanakoen desberdintasunak eta inguru bakoitzaren kultur elementuak kontuan hartzeko. (…) Curriculuma antolatzeko ardatzek ez dute izan behar kontzeptuzko “jakintza”k, pertsonaren dimentsio guztietan jarduteko behar diren konpetentziak baizik. (…) Jakin badakigu guk egindako proposamenak aldaketa sakona dakarrela “zertarako eta zer irakatsi eta ebaluatu” auzian, bai eta “nola irakatsi eta ebaluatu” auzian ere. Gure planteamenduaren arabera, irakasle guztiak hezitzaileak dira, eta haien funtzioa ikasleak bizitzaren eremu guztietan modu egokian jarduteko prestatzea da. Irakasleen funtzioa ez da “haien” diziplina irakastea bakarrik; gainerako irakasleekin batera, komunikatzen, elkarrekin bizitzen, norbera izaten, egiten eta ekiten ere irakatsi behar baitute. Horrek guztiak hezkuntzari eta hezkuntzaren irakaskuntzari buruzko ikuspegi aldaketa dakar, eta pentsamenduan eta irakasleen jardunean aldaketak eta doitzeak behar ditu. Gai konplexuak eta zailak dira, eta planteamendu berriak beharko dira, bai irakasleen hasierako eta etengabeko prestakuntzan, bai curriculumeko diziplinetan.”[/blockquote]

[blockquote]”Hezkuntza hobetzeko xedea du berrikuntza horrek, eta curriculumaren plangintzari, aplikazioari eta ebaluazioari eragiten dio. Hala, curriculum berri hau aplikatzeko, aldaketa handiak egin behar dira, bai metodologian, bai antolakuntzan, bai irakasleen pentsaeran eta prestakuntzan, bai eta beste alderdi askotan ere.“[/blockquote]

“Ildo beretik joatea” burdinazko ezkutu gisan etengabe aipatzen dutenei galdetu nahi diet: zer arraio egin da azken 8 urteotan geurea egin genuen eta gure “ildo komuna” markatzen zuen curriculuma ezartzeko? Zein aldaketa metodologiko sakonak adostu dira? Zein aldaketak adostu dira ebaluazioa berritzeko? Zein aldaketak adostu dira antolakuntza berri bat izateko? Zein aldaketak adostu dira irakasleon formazioa aldatzeko?… Orduan, zeinek ez du betetzen adostutako ildo komuna? Zergatik hori betetzen ahaleginak egiten dituztenak seinalatuak izaten dira?

Erantzuna oso sinplea da: Berrikuntzaren Kultura ia ikastetxe guztietan falta delako.

Utzi erantzuna

Zure posta ez da argitaratuko

*

Azkenak atal honetan: Hezkuntza

Ebaluaziorekin jarraituz

Atzo Ebaluazioaren paradoxak izeneko mezua argitaratu nuen eta, ebaluazioaren gaiarekin jarraituz, gaur

Ebaluazioaren paradoxak

Azken bolada honetan ebaluazioaren inguruan lanean aritzea tokatu zaidanez, hortik zehar gordeta

Osasun ohiturak indartuz

Giza gorputza eta osasuna ardatz dituen proiektuaren lanketaren barnean, Aitziber Barandiaran, mailako
Igo Gora