Etxerako lanen inguruan

Atala: Hezkuntza Egilea:

etxerako_lanak

Gure irakaslea den Mikel Etxarrik ikastolako IKTeroak izeneko blogean artikulu luze hau argitaratu du guztioi interesatzen zaigun gai baten inguruan: etxerako lanak. Bada, oso interesgarria iruditzen zaigunez, oso osorik hona ekartzea erabaki dugu.

Azken urtetan nire ikasleak izan diren guztiek dakiten bezala, etxerako lanen inguruan dudan iritzia ez da oso ona, batez ere tradizionalki bidaltzen ditugun etxerako lan errepikakor eta aspergarri horiekiko dudan iritzia.

Bada, iritzi hori izan arren, ez naiz libratzen eta “mea culpa” ozen bat bota nahiko nuke. Izan ere, gurasoek etxerako lanak eskatzen zizkidatela aitzakitzat hartuta, maiztasun handiz horrenbeste gorrotatzen ditudan lanak bidaltzen aritu bainaiz eta, behin baino gehiagotan, astakeriak ere bidali izan ditut. Inoiz ez dut inongo ahaleginik egin nire iritzia lankideen aurrean plazaratzeko ezta nire ikasleen gurasoei nire ikuspegi kritiko hori azaltzeko ere. Nire ikasleen aurrean, nire burua zuritu nahian edo, hor bai, hor askotan esan dut benetan pentsatzen dudana.

Baina aurreko astean, ikaskuntza kooperatiboaren inguruko barne formazio saio bat burutzen ari ginen ikastolan eta, halako batean, gai hori atera zenean, nire iritzia ematera animatu nintzen. Neurri batean, etxerako lanen isiltasunezko “armairutik atera” nintzen. Nire iritziz, gai hori “tabu” bat bihurtuta zegoen eta inork ez zuen ezer zalantzan jartzen, betidanik egin denaren jarraitzaile akritiko eta robotizatu gisan jokatzen genuen.

Bada, gure artean izandako eztabaidaren ondoren, gordeta nituen dokumentu eta helbide ezberdinetara jo nuen gaiari beste oinarri batzuekin heltzeko asmoz. Irakurri dudan guztia asimilatu eta antolatu ondoren, nire iritzia plazaratu nahi dut.

Hasteko, irakurri dudan guztiarekin, nire iritzia ez da aldatu, alderantziz, indartu eta sendotu dela esan beharko nuke. Izan ere, oraindik ez dut ebidentzia bakar bat ere topatu etxerako lanak onuragarriak direla esateko. Alderantziz, datu guztien arabera, kaltegarriak direla esan dezakegu hanka sartzeko beldurrik gabe.

Hasteko, gustatuko litzaidake jarraian datozen bideo hauek ikustea. Luzeak badira ere, oso gomendagarriak dira eta PISAko ebaluazioetan arrakasta itzela lortzen duten bi eredu ezberdinak hobeto ezagutzeko aukera paregabea.

Finlandia

Korea

Bideo hauek ikusi badituzu eta Finlandiaren aldeko apostua egiten baduzu, seguru asko jarraian datorrena soberan izango duzu, baina Koreakoa bada erakartzen zaituena, argudioak prestatu beharko ditut “alde ilun” horretatik ateratzeko. Has gaitezen, bada.

Topatu dudan lehen gauza bitxia izan da ikustea estatuan etxerako lanak denfendatzen dituzten gehienak oso konterbadoreak direla esparru ideologikoan. Horien artean, sutsuenei, “Hezkuntzako Tea Party” deituko nieke nik eta, une honetan, Wert Legea defendatzaile amorratuak dira. Kontuz zeinekin ari zareten etxerako lanak defendatzen!

Eta bigarrena, etxerako lanak defendatzen dituztenek erabiltzen dituzten argudioak frogatzeko inongo ebidentziarik ez dutela eskaintzen.

Tira, kontua da irakurri dudanarekin ondorengo irudian ikus dezakezuen mapa mentala osatzen hasi nintzela. Ez dakit oso garbi gelditzen den, baina nire ideiak eta datuak antolatzeko oso lagungarria egin zait niri. Jatorrizko neurrian ikusteko, egin klik irudiaren gainean.

Etxerako lanak

Orain, saiatuko naiz laburtzen bertan jasotakoa.

Laburragoa denez, etxerako lanen aldekoek aipatzen dituzten argudioak azaltzen hasiko naiz:

  • Esfortzua: kultura hedonistaren aurrean, esfortzuaren balioa transmititzeko baliabide garrantzitsu bat da.
  • Diziplina: etxerako lanak egiteak diziplina eskatzen du eta gure ikasleek horrenbetse behar duten balio hori eskuratzeko oso lagungarriak dira.
  • Lan ohiturak: etxerako lanak egitean, gerora begira ezinbestekoak izango dituen lan oiturak eskuratzeko ezinbestekoak dira. Etxerako lanak egin ezean, nekez lor daitezke lan ohitura egokiak.
  • Autonomia: ikasleak bere zereginari aurre egin behar dio eta, horretarako, bere autonomia erabili behar du. Alegia, agintzen diotena egitean, bere autonomia garatzen doa.
  • Antolaketa: etxerako lanak egiteko, ikasleak bere denbora planifikatzen, antolatzen… ikasi behar du. Hori dela eta, bizitzarako ezinbestekoa den gaitasun hori lortzeko oso lagungarriak dira.
  • Emaitzak: arestian esandakoa betetzen dituen ikasleak, emaitza hobeak lortuko ditu. Beraz, etxerako lanak egitea emaitza hobeak lortzeko bide garranzitsu bat da.

Sarrera esan dudan bezala, hori guztia esaten dutenean, ez dute inongo ebidentziarik eskaintzen. Batez ere, emaitzei dagokienean. Izan ere, ez baitago inongo ikerketarik baieztapen hori frogatzen duenik.

Orain, has gaitezen kontrako iritzia dutenek aipatzen dituzten argudioak.

Hasteko, etxerako lanek hezkuntza-sistemaren porrota adierazten dute, ikasleek eskolan landu beharko lituzketen lanekin gainkargatzen dituztelako. Hezkuntza-sistemak dituen mugak agerian uzten dituzte, izan ere, ikastetxeetan egiten dena nahikoa ez dela esplizitatzen dute. Agian, egin behar dena ez da ikasleak gainkarga horrekin zigortzea, eskola barruan egiten dena eta egiten den modua aldatzea baizik. Baina, noski, bigarren aukera horrek lan handiagoa eskatzen du eta irakasleok ez gaude horretarako, ezta?

Bestalde, irakasle gehienek agintzen dituzten etxerako lanek oso kalitate txarra dute, ez dira pertsonalizatuak izaten, ikasle batek izan ditzakeen hutsuneak betetzeko ez dute laguntzen eta, gainera, kasu gehienetan, denbora gehiegi eskatzen dute.

Jarraian, sarean topatu ditudan etxerako lanen aurkako argudio garranzitsuenak:

  • Ez da inongo abantaila pedagogikorik frogatu: egin diren ikerketek LHrako ez dute hori frogatzen, kontrakoa baizik. Eta DBHtik aurrera ikus daitekeen abantaila hain da txikia… Laburtuz, desabantailak abantailak baino handiagoak dira.
  • Eskolarekiko jarrera ezkorra sustatzen dute: ikasle askorentzat etxerako lanen zama jasanezina bihurtzen da eta eskolarekiko jarrera ezkorra garatu besterik ez dute egiten. Okerrena, jakin-mina, motibazioa eta gauza berriak ikasteko interesa ere galtzen hasten direla.
  • Denbora librea murrizten da: ikasleak “full-time” bihurtzen ditugu. Eskolaz kanpoko jarduerek eta etxerako lanek ikasleen “denbora librea” betetzen dute eta honek duen balio hezitzaileaz ahaztu egiten gara.
  • Ikasleen garapenerako beste aukerak kendu: esparru akademikotik at gelditzen diren gainontzeko esparruak jorratzeko aukerarik gabe gelditzen dira ikasle asko. Familia askotan etxerako lanei ematen zaien garrantzia eta lehentasuna direla eta, ikasleen pasioak edo zaletasunak bigarren edo hirugarren mailako gaitzat hartzen dituzte guraso askok.
  • Ekitatearen etsaiak: etxerako lanen ardura familien esku gelditzean, oso errealitate kultural eta sozial ezberdinekin egiten dute topo. Familia guztiek ez dute ez aukera ez ahalmen berdina euren seme-alabak “laguntzeko” eta hauen arteko ezberdintasuna areagotu besterik ez da egiten.
  • Familiako giroa zapuztu: ukaezina den errealitate bat da hau. Etxe askotan, seme-alaben etxerako lanek liskarrak, giro txarra, zigorrak, tentsio uneak, estresa… eragiten dituzte, etxeko giroa arnastezina bihurtzeraino.
  • Familiari denbora kendu: familia askotan oso denbora gutxi gelditzen zaie kide guztiak elkarrekin egoteko. Denbora horretan, seme-alabek etxerako lanak egin behar badituzte, denbora hori murriztu besterik ez da egiten.
  • Aniztasunari ez dute erantzuten: egin diren ikerketen arabera, kasu gehienetan, etxerako lanak uniformeak izaten ohi dira. Hau da, gela bateko ikasle guztientzat etxerako lan berdinak agintzen zaizkie. Nola ezkontzen da hori horrenbeste aldarrikatzen den aniztasunaren trataerarekin?
  • Gurasoekiko menpekotasuna: zailtasunik handienak dituzten ikasleek ez dute nahiko gaitasunik agindutako lanak autonomiaz egiteko. Horrek gurasoekiko menpekotasun handia sortarazten du. Bitxia da autonomia gehien garatu behar duten ikasleek, menpekotasuna besterik ez dutela garatzen ikustea.
  • Rolak irauli egiten dira: ikaskuntza prozesu guztietan seme-alabek euren lorpenen berri gurasoei ematen dizkiete. Bada, etxerako lanekin, seme-alabek eskolan eginikoa gurasoei erakutsi partez, eskolan ikasten ez dutena gurasoek seme-alabei erakutsi behar izaten diete.
  • Gertuko errealitatearekin harreman eskasa: aztertutako etxerako lan gehienek zerikusirik ez dute ikasleek bizi duten errealitatearekin. Horrek, noski, ikasleen interes falta areagotu besterik ez du egiten.
  • Beste hezkuntza eredurako ateak itxi: etxerako lanen giltzarrietako bat gelan egiten den ondorengo zuzenketa da. Horrek, saio askoren denbora tarte zabal hartzen duenez, bestelako zeregin interesgarriagotan eta emankorragotan aritzeko aukera kendu egiten du. Zenbat gauza egiteko aukera izango genuke zuzenketa horiek gure saioetatik kenduz gero?

Kontrako nahiz aldeko jarrera dutenek, gainera, bestelako ekarpenak ere egiten dituzte. Batzuk erabat kentzearen alde dauden bitartean, beste batzuk etxerako lanei ez dizkiete ateak ixten, beti ere, jarraian doazen baldintzak errespetatuz gero:

  • Curricularrak ez diren gaiak jorratu ere: curriculum tradizionaletatik at bizitza dagoenez, esparru horiek ere jorratu beharko lituzkete etxerako lanetan.
  • Ezagutza librea sustatu: gaur egun eskura ditugun aukerei ezin diegu bizkarrik eman eta gure ikasleak ezagutza librea eraikitzeko eragile aktiboak bihurtzeko lagundu beharko lukete etxerako lanek (adibidez, Wikipedian ekarpenak egin).
  • Tresna kolaboratzaileak erabili: etxerako lanek ikasleen arteko elkarrekintza sustatu beharko luketenez, tresna kolaboratzaieen erabilera indartzera bideratuta egon beharko lukete.
  • Proiektuen inguruko lanketa: eskolan landu beharko lituzketen proiektuekin lotura izan beharko lukete. Hau da, proiektu horien planifikazioan, garapenean, ikerketan… lagundu beharko luketen etxerako lanak izan beharko lituzkete.
  • Erantzukizuna eta iraunkortasuna sustatu: nor bere buruarekin eta ikaskideekin arduratsu eta erantzukizunez jokatzera animatu beharko lukete, eta ez antsietateak edo presioak eraginda burutzea.
  • Ohitura osasungarriak sustatu: kirol jarduerak, dantzak, elikadura osasuntsua, erlaxazio jarduerak… egitera animatu beharko lukete.
  • Erabakiak hartzeko irizpideak: ikasleek erabakiak hartzera eta, noski, hauek hartzeko garaian irizpide ezberdinak erabiltzera animatu beharko lituzkete.
  • Jakin-mina piztu: arestian esan dugu, normalean agintzen dituzten etxerako lanek jakin-mina zapuzten dutela. Bada, justu kontrako efektua bilatu beharko lukete. Horretarako, ikasleak ikertzen, produktu ezberdinak ekoizten, erronkak gainditzen… jarri beharko lituzkete.
  • Informazioa kudeatu ezagutza eraikitzeko: etxerako lanek informazioaren kudeaketa eraginkor bat sustatu beharko lukete, ikasle bakoitzak bere ezagutza propioa eraikitzeko.
  • Denbora antolatu eta planifikatu: etxerako lanek ikasleen denbora antolatzen eta planfikatzen lagundu beharko lukete. Horretarako, bitartekoak ere eman beharko genizkieke zeregin bakoitzari eskaini beharreko denbora kudeatzen eta planifikatzen ikas dezaten.
  • Ideien,emozioen eta bizipenen adierazmena: etxerako lanek aukera erreala eman beharko lukete ikasleen ideiak eta sentimenduak modu ezberdinetan adierazteko. Adierazmen aukera guztientzat ateak irekita egon behar dira eta ez betiko bideentzat soilik.
  • Irudimena eta sormena: irudimena eta sormena sustatzeko balio ez duten etxerako lanek, ekarpen eskasa egingo dute. Hori dela eta, irakasleek etxerako lanak bidali baino lehen, ondo planifikatu beharko lituzkete, betiko errutina eta lan errepikakor horietan ez erortzeko.
  • Denboraz mugatuak: gaur egun, etxerako lanek sekulako denbora tartea hartzen dute bai egiteko bai zuzentzeko. Bada, egitekotan, denbora tarte mugatuak eta laburrak hartu beharko lituzkete.

Eta zuk, zer diozu? Betiko ohiturari eustearen alde al zaude? Orain arte agindu dituzun etxerako lanak birplanteatzeko prest al zaude? Beharrezkoa al da gai honen inguruko eztabaida serioa gure komunitatean?

Gai honen inguruan topatu ditudan esteka interesgarriak:

10 VERDADES ACERCA DE LOS DEBERES (O 10 RAZONES PARA DEJAR DE MANDAR DEBERES)
Los deberes escolares en el marco de las relaciones familia – escuela
10 ALTERNATIVAS A LOS DEBERES PARA EL DESARROLLO DE COMPETENCIAS
Etxeko lanak bai edo ez? Zenbat?
Los deberes enseñan a los niños a ser organizados y disciplinados
CEAPA denuncia la sobrecarga de deberes escolares en casa
The Case Against Homework
La Verdad Acerca de los Deberes – Las Tareas Innecesarias Persisten por Causa de las Ideas Equivocadas Sobre el Aprendizaje – Alfie Kohn
CONCAPA DICE NO A LA HUELGA DE DEBERES (PDF)
Los diez mejores consejos sobre los deberes escolares
Los Deberes Escolares: Un Poderoso Aliado para el Aprendizaje y la Formación
A propósito de los deberes escolares

8 Iruzkin

  1. Artikulua irakurri berri dut eta erabat bete nau ikastolaren barnean norbait behintzat horrelako iritzi bat izateaz. Artikulua oso interesgarria iruditu zait, datu askorekin, pentsatzera gonbidatzen duena, parte hartzera, beste herri aurreratu batzuetan egiten dutena erakutsiz eta ni pentsatzen dudanarekin bat dator. Gure eredua zenbat aldatu da gu ikastolan ibiltzen ginenetik ? Mundua tamaina berean aldatu al da? Ikasleen iritzia kontutan hartzen da ?
    Nire animoak bide horretan jarrai dezazun eta ea denok bide berri bat eraikitzeko gai garen.
    Agur.

  2. Aupa Mikel!

    Ikastolaren barnean ez dago “norbait” gisa honetako iritzien atzean, “batzuk” (geroz eta gehiago) baizik. Mezu hau nire izenean idatzita doa, baina urteak daramatzagu batzuk hezkuntza eredu zaharkituta alde batera utzi eta berri baten beharra aldarrikatuz.

    Gurasoak ere, horretaz jabetuta, aldaketa hori eskatzen geroz eta gehiago zaretela ikustea izugarria da guretzat.

    Dagoeneko, Lehen Hezkuntzako maila ezberdinetan aldaketa ugari ematen ari dira eta inplikatutako partaide guztiek (ikasleek, gurasoek eta irakasleek) egiten dugun balorazioa ikusita, aldaketa sakonagoa geldiezina dela iruditzen zait niri. Beraz, animo, zuen babesa eznibestekoa da eta denon artean bidea egingo dugu eta lortuko dugu.

  3. Kaixo,

    Gai potoloa eta ´ukiezina´, dudarik gabe. Oso artikulu interesgarria, probokatzailea (zentzu onean) eta gogoetara eramaten zaituena… Gure semea aurten hasi da lehen hezkuntzan eta horrekin batera, aurten hasi da etxerako lanekin… erabat zaharkitutako etxerako lanak, mekanikoak, ikasteko gogoa kentzen duten etxerako lanak… eta gure inguruan irakasle gutxi edo bat ere ez hau guztia birplanteatzeko gogoarekin… Irakaslearekin hitz egiteko gelditu ginen egunean bertan irakurri genuen zure artikulua eta…. hori izan zen poza! poza… ulertuak sentitu ginelako, satelite batzuk ez garela konfirmatu genuelako….

    Zer egin ikastetxe barruan gaia landu ahal izateko eta irakaslee mehatxua bezela ez sentitzeko? Horren zaila al da ikustea gaur egungo sistemak porrot egin duela? etxerako lanak ez ditugula mantendu behar ´ohitura´ delako? Ikaragarri eskertuko genuke laguntza pixkat gaia ikastetxe barruan landu ahal izateko.
    Gainontzean, ZORIONAK hezkuntza eredu berri baten alde lan egiteagatik.

  4. Kaixo Ainhoa!

    Hau da poza guk ere hartzen duguna guraso batzuk berdintsu pentsatzen duzuela ikustean.

    Eskatzen duzun laguntzaren inguruan, zer esango dizut nik. Ez dut uste adibiderik egokiena naizenik. Izan ere, pentsatzen dudan horretatik urruti samar gabiltza oraindik ere. Egia da gaia, gutxienez mahai gainean jarri dugula eta hori bada zerbait. Guk, adibidez, ikasturtearen hasieran egiten dugun bileran, gurasoei gaia planteatu genien eta betiko iruzkinak entzun genituen arren, gure argudioak entzunda, adostasun batera iritsi ginen:

    – Etxerako lanak jarriko ditugu (guraso gehienek nahi zituzten), baina ez dira betikoak izango, soilik. Betiko lan errepikakor eta tradizional horiek salbuespenak izango dira eta ikasleen autonomia, konpromisoa, sormena, iritzi kritikoa, kooperazioa… sustatzeko baliagarriak izango diren beste era bateko etxerako lanak izango dira bidaliko ditugunak. Beti ere, denbora gehiegi beharko ez duten lanak izango dira.

    Eta halaxe egiten ari gara. Horrelakoetan, normala den bezala, neurria hartzen ez da erraza eta proposatutako lanarekin, behin pasatu ginen, argi eta garbi, baina gainontzekoetan ez dugu horrelako pertzepziorik izan.

    Gurasoek esaten digutenaren arabera, oraingo etxerako lan horiek gehiago gustatzen zaizkie eta batzuekin, beraiek ere asko disfrutatu egin omen dute. Eta ikasleek ere gustura daude orain arte bidali diegunarekin. Beraz, garbi dago etxerako lanen inguruan beste era bateko proposamenak mahai gainean jartzen direnean eta borondatea dagoenean, irteerak topatzen direla.

    Ikasturtean zehar, gure lanen inguruko albisteak argitaratzen ditugun bezalaxe, gure etxerako lanen inguruan egiten ari garenaren berri emateko asmoa dugu. Beraz, blog hau jarraituz gero, izango duzu egiten ari garenaren berri.

    Ez dakit zein egoera bizi duzuen zure ikastetxeko gurasoek, baina guraso ordezkariak izango dituzuenez, nik beraiei planteatuko nieke gai hau. Maximalismoak alde batera utziz, planteamendu zintzo bezain argia egingo nuke eta, gutxienez, gaia eztabaidatzeko aukera eskatu. Irakasle batzuk, seguru aipatzen duzun mehatxu sentsazioa izango dutela, baina hori edozein gaiarekin gertatzen denez, zer egin behar da? betiko isilik gelditu? Ni ziur nago gehiengo handi batek inongo arazorik ez duela izango gaiaz mintzatzeko. Nire ustez hori da lehen urratsa.

    Behin hori lortuta, eta orain arte etxerako lanen “ohitura” hori sekula planteatu edo kuestionatu ez duten irakasle batzuk zertan ari diren konturatuko direla. Argudioak soberan daude eta ez dut uste horiei aurre egiteko pisuzko ezer esango dutenik. Nik orain arte, betiko topiko horiek kenduta, ez dut ezer entzun.

    Dena den, planteamenduari beste zerbait falta zaiola iruditzen zait niri. Normalean, etxerako lanak, gelan egiten denaren “luzapen” bat besterik ez dira. Eta hor eragin ezean, oso zaila da benetako aldaketa gauzatzea. Nik ezagutzen dut ikastetxe bat metodologia berritzaile duela dioena, baina etxerako lanak ohiko lan koadernoen fotokopiak bidaltzen dituena. Hori ikustean, badakit saltzen duten metodologia berritzaile hori “erakusleiho” bat besterik ez dela. Horregatik, oso garrantzitsua da aldaketaren fokua ez zentratzea etxerako lanetan soilik.

    Bukatzeko, eta sorpresarik ez izateko, gainontzeko gurasoak ere aintzat hartu. Nire esperientziak esaten dit, guraso gehienek etxerako lanak nahi izaten dituztela (nolakoak diren eta zertarako diren bigarren planoan uzten dute), baina hori da ezagutzen dutena eta hori da eskatzen dutena. Horregatik, aldaketa bat nahi baduzue, gurasoen ekimena ezinbestekoa da eta, horretarako, derrigorrezkoa da taldetxo bat aldamenean izatea.

    Ez dakit nire erantzunak lagunduko dizun edo ez, baina hezkuntzan aldaketa batzuk ez dira bat ere samurrak eta ez dut uste soluzio erraza dagoenik. Guk urteak daramatzagu aldaketa sakon bat aldarrikatuz eta pazientzia izaten ikasi behar izan dugu.

Utzi erantzuna

Zure posta ez da argitaratuko

*

Azkenak atal honetan: Hezkuntza

Ebaluaziorekin jarraituz

Atzo Ebaluazioaren paradoxak izeneko mezua argitaratu nuen eta, ebaluazioaren gaiarekin jarraituz, gaur

Ebaluazioaren paradoxak

Azken bolada honetan ebaluazioaren inguruan lanean aritzea tokatu zaidanez, hortik zehar gordeta

Osasun ohiturak indartuz

Giza gorputza eta osasuna ardatz dituen proiektuaren lanketaren barnean, Aitziber Barandiaran, mailako
Igo Gora